Nếu bạn từng ngồi trong phòng networking, tim đập thình thịch chờ tới lượt đứng lên giới thiệu doanh nghiệp trong 60 giây, và thầm xấu hổ vì "làm chủ cả công ty mà run như học sinh trả bài" — Phương Anh muốn nói điều này trước: cơ thể bạn không hư. Và sự tự tin thuyết trình bạn thấy ở người dẫn chương trình trên tivi cũng không phải trời cho. Nó được "lắp" vào đúng 3 phút trước khi đèn đỏ bật. Suốt 14 năm đọc trực tiếp bản tin An Ninh TP.HCM trên sóng HTV9, nơi sai một chữ là sai trước hàng triệu người và không được nói lại, cơ thể Phương Anh cũng làm y như cơ thể bạn.
Bạn để ý không: khoảng chờ mới là lúc đáng sợ nhất. Khi đã mở miệng nói rồi, cái run thường dịu đi. Nhưng mười phút ngồi chờ tới lượt, nghe người khác nói trôi chảy, nhìn xuống tờ giấy ghi chú của mình — đó mới là lúc tay lạnh, miệng khô, đầu bắt đầu tự trách: "Mình thế này mà đòi dẫn dắt đội nhóm sao?" Cái run không làm hỏng bạn. Chính câu tự trách đó mới làm hỏng bạn, vì nó bắt bạn đánh nhau với cơ thể mình ngay trước giờ ra trận. Phương Anh biết cảm giác đó từ rất sớm: hồi nhỏ đi thi kể chuyện, thuộc làu cả bài mà bước ra sân khấu đèn rọi là quên sạch, phải xin kể lại từ đầu. Nhiều năm sau, đứng trong trường quay, Phương Anh mới hiểu ra một điều ngược đời. Người chuyên nghiệp không phải người đã hết run. Họ là người có một chuỗi việc để làm trong lúc chờ — còn bạn thì chưa có. Khác nhau chỉ ở chỗ đó.
Đèn đỏ bật là chạy
Hãy hình dung áp lực này: bản tin lên sóng trực tiếp, đèn đỏ bật là chạy, không có "cho em đọc lại câu đó". Nếu tự tin là thứ trời cho, thì đứng trong môi trường ấy mười mấy năm, người ta phải hoặc là siêu nhân, hoặc là bỏ nghề.
Phương Anh không phải siêu nhân. Và những người thầy trong nghề cũng vậy. Phương Anh may mắn được kèm nghề bên cạnh những giọng đọc huyền thoại như BTV Kim Tiến, PTV Khải Hoàn — đứng cạnh cây đa cây đề của làng phát thanh truyền hình, học trò như Phương Anh cũng run chứ. Nhưng chính ở đó, Phương Anh nhận ra bí mật của nghề: không ai bước vào trường quay bằng "bản lĩnh" cả. Người ta bước vào bằng một chuỗi động tác lặp đi lặp lại trước giờ lên sóng, đều đặn như đánh răng mỗi sáng. Nó không hào nhoáng, không cần cảm hứng. Nhưng nó chạy được cả trong những ngày mệt, ngày buồn, ngày đầu óc để ở đâu đâu — và đó mới là thứ một người phải nói trước đám đông thường xuyên cần.
Nghi thức 4 bước — và vì sao nó hạ được cơn run
Chuỗi động tác của Phương Anh suốt 14 năm gồm bốn bước, chưa tới 3 phút.
Một — chỉnh hơi thở. Không cần kỹ thuật gì cao siêu, chỉ là chậm lại và để ý mình đang thở. Nhịp tim đang chạy loạn cần một thứ gì đó đều đặn để bám vào, như người đi trên đá trơn cần một tay vịn.
Hai — thả lỏng vai. Bạn cứ để ý mà xem: nỗi sợ hay trú ở vai. Vai người sắp nói trước đám đông thường nhích lên gần mang tai lúc nào không hay. Chủ động hạ vai xuống là gửi cho cả cơ thể một tin nhắn: không có gì phải gồng.
Nhận cẩm nang “Làm Thế Nào Để Hết Run khi nói trước đám đông”
Gỡ nỗi run từ gốc — dùng được ngay tối nay. Để lại email, Phương Anh gửi tặng bạn.
Ba — đọc to một câu để mở giọng. Vì câu đầu tiên trên sóng không được phép là câu đầu tiên mình nói trong ngày. Giọng cũng như động cơ xe, nổ máy trước thì vào đường mới êm.
Bốn — tự nhắc một câu hỏi: "Hôm nay mình mang gì đến cho người nghe?" Câu này xoay trục chú ý từ MÌNH sang NGƯỜI NGHE. Cơn run vốn sống bằng việc mình soi mình, nay bị rút mất thức ăn.
Vì sao chuỗi này hạ được cơn run? Vì cơ thể mình không phân biệt sân khấu lớn hay phòng họp nhỏ — nó chỉ phân biệt QUEN hay LẠ. Gặp tình huống lạ, nó kéo còi báo động: tim đập, tay lạnh. Nhưng khi bạn làm đúng một chuỗi động tác đã lặp lại hàng trăm lần, cơ thể nhận ra tín hiệu quen thuộc: "À, chuyện này mình làm hoài mà." Còi báo động tự hạ xuống. Không phải vì bạn ép nó im, mà vì nó không còn lý do để hú.
"Đánh cắp" nghi thức: 3 phút trước lượt giới thiệu 60 giây
Giờ quay lại phòng networking của bạn. Bạn không thể đứng dậy đọc to một câu mở giọng giữa lúc người khác đang nói. Nhưng cả bốn bước đều có phiên bản ngồi-tại-bàn, kín đáo, không ai nhận ra.
Chỉnh hơi thở — ngay tại chỗ, chậm lại vài nhịp, không ai thấy. Thả vai — hạ vai xuống khỏi mang tai, lưng thẳng lên một chút. Mở giọng — thay vì đọc to, hãy nhẩm trọn câu mở đầu của mình trong đầu, rõ từng chữ; nếu trước đó có dịp chào hỏi bắt chuyện với người ngồi cạnh, giọng bạn coi như đã được nổ máy. Và bước bốn, quan trọng nhất — đổi câu hỏi trong đầu: thay vì "lát nữa mình trông thế nào", hãy hỏi "60 giây này mình mang được gì đến cho những người trong phòng?"
Tự tin thuyết trình không phải một loại tính cách mà người có người không. Nó là một nghi thức được lặp đủ nhiều lần. Lần đầu làm, bạn có thể vẫn run — không sao, nghi thức chưa quen thì chưa linh. Nhưng làm đến lần thứ năm, thứ bảy, cái bàn networking cũng bắt đầu giống một "trường quay quen" của riêng bạn. Hơn 5 năm đứng lớp, đồng hành cùng khoảng 1.000 học viên vượt nỗi sợ nói trước đám đông, Phương Anh thấy đi thấy lại một chuyện: người tiến bộ nhanh nhất không phải người gan lì nhất, mà là người chịu lặp lại một chuỗi việc nhỏ trước mỗi lần nói.
Hành động nhỏ hôm nay
Ngay hôm nay, bạn mở ghi chú điện thoại và viết 4 dòng nghi thức của riêng mình: hơi thở — vai — câu mở đầu — "mình mang gì đến cho người nghe". Rồi chạy thử ở cuộc nói chuyện gần nhất, dù chỉ là buổi họp 3 người. Đừng đợi dịp lớn; nghi thức phải được tập ở chỗ nhỏ thì đến chỗ lớn mới tự chạy.
Và còn một nửa câu chuyện nữa. Chuỗi nghi thức này là phần CƠ THỂ của 3 phút trước giờ nói — hơi thở, vai, giọng. Còn phần TÂM TRÍ — trong 3 phút đó nên nghĩ gì, nắm chắc điều gì là đủ, và câu thần chú Phương Anh tự nói với mình suốt nhiều năm trước khi bước ra — Phương Anh đã viết trọn trong bài 3 phút trước khi bước lên sân khấu nên làm gì?. Nếu bài này giúp bạn hạ được còi báo động của cơ thể, thì bài đó sẽ giúp bạn dọn yên cái đầu. Hai nửa ghép lại, 3 phút chờ tới lượt sẽ không còn là 3 phút dài nhất đời bạn nữa.
Muốn cầm cả bộ nghi thức về nhà? Cẩm Nang Hết Run miễn phí tại https://phuonganhamara.com/het-run có trọn 5 bước + cách thở; và nếu bạn là người phải nói để sống — thuyết trình, dẫn dắt, chốt khách — cuốn Tiếng Gầm Sư Tử là bản đồ đầy đủ.
Nếu bạn thấy mình đâu đó trong câu chuyện này, Phương Anh đang mở hành trình Kênh Của Riêng Mình — để cùng nhau dựng một thứ đứng tên bạn, không ai lấy đi được.
Khám phá khóa học của Phương Anh