"Khiếu ăn nói" là một lời nói dối

Không. "Khiếu ăn nói" không phải thứ trời sinh ra đã cho một số người và bỏ quên những người còn lại. Cái mà bạn gọi là "khiếu" thật ra là kết quả của hai thứ rất bình thường: nói đi nói lại nhiều lần đến mức quen, và nói từ chỗ mình thật sự yêu thích thay vì nói để được chấm điểm. Người có khiếu ăn nói không phải người sinh ra đã giỏi. Họ chỉ là người đã đứng dậy nói nhiều lần hơn bạn, và họ nói về điều họ thương.

Phương Anh viết bài này không phải từ một cái bục cao, mà từ chính chỗ trũng nhất mà bạn đang đứng. Vì có một buổi tối, Phương Anh đã là người run nhất trong cả căn phòng. Nếu bạn đang muốn một bộ công cụ làm theo được ngay, Phương Anh có một cẩm nang hết run miễn phí gói gọn phần này — link ở cuối bài.

Cô gái Củ Chi quên sạch bài giữa sân khấu

Hồi đó Phương Anh là một cô gái Củ Chi, đi thi kể chuyện. Bạn hình dung nhé: ánh đèn vàng chói chiếu thẳng vào mặt, phía dưới là một biển người ngồi im nhìn lên. Phương Anh bước ra, mở miệng được đúng câu đầu tiên. Rồi sau đó là một khoảng trắng. Trắng xóa. Cái bài mà Phương Anh đã học thuộc đến mức nằm mơ cũng đọc được, bỗng dưng bay đi đâu mất sạch. Tim đập như trống làng. Tay lạnh. Chân muốn khuỵu xuống.

Cuối cùng Phương Anh phải làm một việc mà lúc đó tưởng là nhục nhất đời: xin được nói lại từ đầu. Đứng giữa sân khấu, trước bao nhiêu con mắt, xin một lần nữa.

Nếu hôm đó có ai nói với cô gái run rẩy ấy rằng "sau này em sẽ ngồi trước ống kính truyền hình mười bốn năm", chắc cô bé sẽ cười, nghĩ người ta đang an ủi cho có. Vậy mà chuyện đó thành thật. Suốt mười bốn năm, mỗi tối thứ Hai, Phương Anh đọc chương trình An Ninh trên sóng HTV9. Mười bốn năm ngồi trước ống kính, nói cho hàng nghìn người nghe.

Giữa cô gái quên bài và người phụ nữ đọc truyền hình mười bốn năm, không có phép màu nào hết. Không có một buổi sáng nào trời bỗng dưng ban cho Phương Anh cái "khiếu". Chỉ có một sự thật rất chán: hiểu ra vài điều gốc rễ, rồi làm đi làm lại, làm tới khi cái khó ngày xưa trở thành chuyện thường ngày.

Cho nên khi ai đó nói "chị có khiếu ăn nói thật đấy", Phương Anh chỉ cười. Vì Phương Anh biết rõ cái "khiếu" đó được làm ra từ đâu. Nó không rơi từ trên trời. Nó được xây lên, từng viên gạch một, bởi một người từng run đến mức quên sạch bài.

Hạt gốc của khiếu ăn nói: hãy yêu điều mình nói

Trong tất cả những điều Phương Anh học được sau mười bốn năm đó, hôm nay Phương Anh muốn tặng bạn trọn vẹn một điều. Một điều thôi, nhưng nếu bạn thật sự thấm, nó đủ đổi cách bạn đứng trước người khác. Đó là: hãy yêu điều mình nói.

Nghe đơn giản đến mức dễ bị bỏ qua. Nhưng hãy để Phương Anh chỉ cho bạn thấy nó vận hành thế nào trong đời thật.

Bạn để ý một người mẹ vừa khoe con thi đậu chưa? Chị ấy không hề học một khóa nói trước đám đông nào. Vậy mà khi kể chuyện con mình, mắt chị sáng lên, tay khua trong không khí, giọng lên xuống, chị quên cả giờ giấc. Ai ngồi cạnh cũng bị cuốn theo, gật gù, hỏi thêm. Lúc đó chị ấy đang có cái mà người ta gọi là "khiếu ăn nói" — duyên, cuốn hút, tự nhiên. Nhưng chị đâu có luyện. Chị chỉ đang nói về điều chị thương nhất trên đời.

Bây giờ lật ngược lại. Cũng chính người mẹ đó, đưa cho chị một bản báo cáo dài bốn trang về một thứ chị không hiểu, không tin, và bắt chị đọc trước phòng họp. Chuyện gì xảy ra? Giọng nhỏ lại. Mắt dán xuống tờ giấy. Câu chữ đều đều như đọc kinh. Trong đầu chỉ mong một điều duy nhất: cho mau hết. Cùng một con người. Khác nhau ở chỗ nào? Một bên chị nói từ tình yêu. Một bên chị nói để cho xong.

Đây là điều ít ai chỉ cho bạn: khi bạn yêu điều mình nói, bạn đứng thẳng người lên, vì lúc đó bạn đang cho đi một thứ quý giá. Bạn giống người mang quà tới nhà bạn bè — bước vào cửa là cười, là háo hức. Còn khi bạn nói chỉ để được chấm điểm, để người ta gật đầu khen "được đấy", bạn co rúm lại, vì lúc đó bạn đang đi xin. Mà đi xin thì ai cũng cúi đầu, giọng cũng nhỏ.

Cơn run của bạn, rất nhiều khi, không phải vì bạn dở. Mà vì bạn đang đứng ở tư thế đi xin sự chấp nhận, thay vì tư thế mang một món quà tới cho người nghe. Đổi cái tư thế đó, là đổi gần như tất cả.

Việc nhỏ bạn làm được ngay hôm nay

Vậy nếu bạn buộc phải nói về một chủ đề mà bạn chưa yêu thì sao? Báo cáo khô khan, một sản phẩm bạn thấy bình thường, một bài thuyết trình sếp giao?

Có một việc bạn đừng làm, và một việc bạn nên làm.

Việc đừng làm: đừng giả vờ say mê. Đừng cố diễn cho ra vẻ hào hứng trong khi bên trong trống rỗng. Người nghe có một cái mũi rất thính. Họ ngửi được mùi giả ngay lập tức, dù không nói ra. Bạn càng cố diễn, họ càng thấy gượng.

Việc nên làm: đi tìm một đốm lửa thật. Chỉ một thôi. Trong bất kỳ chủ đề khô khan nào, luôn có một góc nhỏ mà ở đó, điều bạn nói thật sự giúp được một ai đó. Bạn tìm đúng cái góc ấy, rồi nói từ chỗ đó.

Ví dụ bạn phải trình bày một quy trình làm việc mới, khô như ngói. Đừng nói về cái quy trình. Hãy nghĩ: nếu mọi người làm đúng quy trình này, điều gì tốt đẹp sẽ xảy ra cho một con người cụ thể? À, đồng nghiệp sẽ đỡ phải sửa tới sửa lui, đỡ tăng ca, tối được về sớm hơn với con. Vậy thì bạn không còn đang trình bày một quy trình nữa. Bạn đang nói về việc giúp đồng nghiệp được về nhà ăn cơm tối cùng con. Đốm lửa nằm ở đó. Nói từ đốm lửa đó, giọng bạn tự khác.

Bạn thấy không, khiếu ăn nói không phải món quà trời cho một số người. Nó là cái xảy ra một cách tự nhiên mỗi khi một con người nói từ tình yêu, từ mong muốn cho đi. Mà tình yêu thì ai cũng có sẵn trong tim. Bạn chỉ cần tìm đúng chỗ để nó cháy lên.

Vì sao càng cố thì lại càng run

Có một điều lạ mà nhiều người gặp: càng dặn lòng "đừng run, đừng run", thì tay chân lại càng lạnh. Càng cố ép mình bình tĩnh, tim lại càng đập nhanh hơn. Nếu bạn từng như vậy, không phải bạn yếu bóng vía đâu — có một lý do rất con người nằm phía sau. Phương Anh đã viết riêng một bài về chuyện này: [Vì sao càng cố hết run càng run?](tai-sao-cang-co-het-run-cang-run). Đọc xong bạn sẽ nhẹ người, vì hiểu ra mình không có gì bất thường cả.

Đây mới là một mảnh

Yêu điều mình nói là viên gạch đầu tiên, và là viên quan trọng nhất. Nhưng một mình nó chưa đủ để dựng cả ngôi nhà.

Còn vài điều gốc rễ nữa mà Phương Anh đã dùng để đi từ cô gái quên bài đến mười bốn năm trước ống kính: cách bạn nhìn từng người trong khán phòng để họ thôi là một "đám đông đáng sợ"; cách bạn nghĩ về người nghe để cơn lo lắng tự nhẹ đi; một nghi thức ba phút làm trước khi bước ra; và cách thở để giọng không còn run rẩy mà đứng vững lại được.

Phương Anh gói tất cả những điều đó — gọn gàng, dễ làm theo ngay — trong một cẩm nang hết run miễn phí. Bạn không cần trả gì cả. Chỉ cần đọc, rồi thử.

Phương Anh không hứa bạn sẽ hết run sau bảy ngày, hay tự tin một trăm phần trăm — ai hứa với bạn điều đó là đang nói quá. Điều Phương Anh hứa thật lòng: bạn sẽ hiểu vì sao mình run, và có những cách thật để cơn run nhẹ dần đi, lần này qua lần khác. Giống như cô gái Củ Chi năm xưa.

Và nếu sau cẩm nang, bạn muốn đi xa hơn — học trọn bộ những điều gốc rễ để giọng nói trở thành sức mạnh thật của mình — Phương Anh có một cuốn sách dành riêng cho hành trình đó, tên là "Tiếng Gầm Sư Tử". Nhưng chuyện đó để sau. Bây giờ, cứ bắt đầu từ cẩm nang miễn phí đã.

HẾT RUN KHÔNG PHẢI VÌ CÓ KHIẾU — MÀ VÌ HIỂU ĐÚNG VÀI ĐIỀU GỐC

Cẩm nang miễn phí của Phương Anh gói đủ những điều gốc rễ giúp cơn run nhẹ dần mỗi lần bạn đứng lên nói: cách nhìn khán phòng, nghi thức ba phút trước khi nói, và cách thở giữ giọng. Viết lại bằng ngôn ngữ đời thường, đọc xong làm được ngay.

Tải cẩm nang hết run miễn phí tại đây: https://phuonganhamara.com/het-run

Miễn phí thật. Không cần điều kiện gì. Chỉ cần bạn sẵn lòng thử một lần nữa.

Nếu bạn thấy mình đâu đó trong câu chuyện này, Phương Anh đang mở hành trình Kênh Của Riêng Mình — để cùng nhau dựng một thứ đứng tên bạn, không ai lấy đi được.